Kto może nad morze - Spis treści
Człowiek od zawsze próbował podporządkować sobie naturę. Dziś jednak technologia pozwala nam sięgać znacznie dalej niż kiedykolwiek wcześniej. Potrafimy wpływać na opady, prowadzić zasiewanie chmur i badać rozwiązania, które w przyszłości mogłyby ingerować nawet w ilość promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni Ziemi.
Brzmi imponująco.
Ale czy na pewno rozumiemy wszystkie konsekwencje?
Chcemy sterować deszczem, ale natura to jeden wielki system
Atmosfera nie kończy się na granicy miasta, województwa czy państwa.
Powietrze, wilgoć, temperatura, prądy atmosferyczne i chmury tworzą skomplikowany system naczyń połączonych.
Dlatego każda próba ingerencji w pogodę powinna rodzić pytania.
Jeżeli zwiększamy opady w jednym miejscu, czy może to wpływać na warunki gdzie indziej?
Jeżeli modyfikujemy właściwości chmur, czy jesteśmy w stanie przewidzieć wszystkie skutki?
Jeżeli zaczniemy ingerować w atmosferę na coraz większą skalę, gdzie znajduje się granica, której nie powinniśmy przekraczać?
Susza tutaj, powódź kilkaset kilometrów dalej
W ostatnich latach coraz częściej obserwujemy pogodowe skrajności.
Jedne regiony cierpią z powodu długotrwałej suszy, wysychających zbiorników i niedoboru wody.
W innych miejscach pojawiają się gwałtowne ulewy, podczas których w ciągu kilku godzin spada ogromna ilość deszczu.
Do tego dochodzą obrazy, które jeszcze niedawno wydawały się niemal nierealne – intensywne opady i podtopienia na terenach pustynnych, jak chociażby w rejonie Dubaju.
I wtedy pojawia się naturalne pytanie:
czy naprawdę powinniśmy jeszcze bardziej ingerować w pogodę, skoro nadal nie potrafimy w pełni przewidywać zachowania atmosfery?
Nie ma dowodów, że obecne globalne zmiany klimatu są skutkiem eksperymentów z modyfikacją pogody.
Nie oznacza to jednak, że temat powinien być zamknięty.
Wręcz przeciwnie.
Mamy prawo wiedzieć, kto eksperymentuje z pogodą
Jeżeli eksperymenty dotyczą atmosfery, ich skutki potencjalnie nie muszą ograniczać się do terenu jednego laboratorium.
Dlatego obywatele mają prawo pytać:
kto prowadzi takie działania?
na jaką skalę?
jakie substancje są stosowane?
kto kontroluje bezpieczeństwo?
jak bada się skutki długoterminowe?
czy państwa są zobowiązane informować sąsiadów o tego typu eksperymentach?
kto ponosi odpowiedzialność za ewentualne nieprzewidziane konsekwencje?
To nie jest walka z nauką.
To właśnie nauka powinna opierać się na kontroli, przejrzystości i zadawaniu trudnych pytań.
Czy naprawdę musimy poprawiać naturę?
Być może problem polega na tym, że człowiek coraz częściej uważa, że wie lepiej.
Za mało deszczu?
Spróbujmy wpłynąć na chmury.
Za dużo słońca?
Zastanówmy się, jak ograniczyć ilość promieniowania.
Za wysoka temperatura?
Poszukajmy sposobu na technologiczne schłodzenie planety.
I krok po kroku dochodzimy do świata, w którym zamiast dostosowywać się do natury, próbujemy ją programować.
Tylko że natura nie ma przycisku „cofnij”.
Przestańmy bawić się w Boga
Możliwości technologiczne człowieka rosną szybciej niż kiedykolwiek wcześniej.
Ale możliwości technologiczne nie są tym samym co mądrość.
Nie wszystko, co potrafimy zrobić, musimy robić.
Nie każdy eksperyment, który jest technicznie możliwy, powinien być realizowany na wielką skalę.
Zamiast zastanawiać się, jak przejąć kontrolę nad atmosferą, być może powinniśmy zacząć od rzeczy znacznie prostszych.
Chronić lasy.
Odtwarzać mokradła.
Zatrzymywać wodę w glebie.
Ograniczać betonowanie miast.
Rozsądnie gospodarować zasobami wodnymi.
Chronić naturalne ekosystemy.
To działania mniej spektakularne niż sterowanie chmurami, ale często właśnie one mogą przynieść najbardziej przewidywalne efekty.
Natura była tutaj przed nami
Człowiek czasami zachowuje się tak, jakby był właścicielem planety.
Tymczasem jesteśmy tylko jednym z jej elementów.
Potrzebujemy wody.
Potrzebujemy gleby.
Potrzebujemy lasów.
Potrzebujemy stabilnego środowiska.
Bez nich żadna technologia nas nie uratuje.
Dlatego zanim wykonamy kolejny eksperyment na atmosferze, warto zadać sobie jedno podstawowe pytanie:
czy naprawdę wiemy, co robimy?
Jeżeli nie znamy wszystkich konsekwencji, powinniśmy zachować szczególną ostrożność.
Bo pewnego dnia możemy obudzić się w świecie, w którym najpierw wydaliśmy miliardy na poprawianie natury, a później będziemy wydawać kolejne miliardy na naprawianie skutków własnej ingerencji.
Przestańmy bawić się w Boga.
Przestańmy traktować atmosferę jak laboratorium.
Zacznijmy żyć z naturą, zamiast próbować ją sobie podporządkować.
Modyfikowanie pogody. Potrzebna jest pełna jawność
Eksperymenty dotyczące pogody i atmosfery powinny być prowadzone w sposób przejrzysty, kontrolowany i dostępny do społecznej oceny.
Bo atmosfera należy do nas wszystkich.
A pogoda nie zatrzymuje się na granicy żadnego państwa.
Tusk zawsze może liczyć na Kaczyńskiego. Polityczny konflikt, który służy obu stronom?
Gigantyczna bandera Wojska Polskiego zawiśnie na latarni
Nocna plaża w Świnoujściu zachwyca. Zobacz najpiękniejszą plażę w Polsce po zmroku
